Zelfliefde: makkelijker gezegd dan gedaan

Zelfliefde: het klinkt als zoiets eenvoudig. Toch blijkt het in de praktijk vaak een van de moeilijkste lessen in ons leven. Hoe kijk je eigenlijk naar jezelf? En wat betekent het om jezelf écht op één te zetten? Tijdens een reis naar Thailand kwam ik tot een inzicht dat mijn manier van kijken naar mijzelf voorgoed veranderde. Het begon met iets ogenschijnlijk simpels: een pen.

“Zie je deze pen”, vroeg de uit India afkomstige filosofiedocent van mijn yoga-opleiding in Thailand. We zagen de pen allemaal. Toch hadden we het idee dat het een strikvraag was. Onze zekerheden, bovenal die van mij, sloegen plots om in onzekerheden. Onze klas werd stil. Heel stil. Heel weifelend spraken een aantal van ons zich uit: ‘Ja?’

Onze filosofiedocent lachte vriendelijk. Hij zei niet veel en gaf ons ook niet direct het verlossende antwoord. Hij keek naar onze twijfel. En ik keek meteen reflectief naar mijzelf: wat gebeurt hier nou? Waarom word ik onzeker van een vraag, waarop ik het antwoord gewoon denk te weten? Waarom spreek ik mij niet vanuit mijn eigen zekerheid en vertrouwen uit? Ik zie toch verdorie die pen?

Filosoferen creëert een bestaan

In filosofie is niks per definitie zeker. Dat is het mooie van filosofie. Bij het filosoferen begint het vaak met een idee of gedachte. Die je vervolgens kunt delen met anderen. Je kunt ze toetsen en kijken wat anderen ervan vinden. Je voert er gesprekken over, ontvangt gelijkgestemde reacties of juist andere inzichten. Samen zoek je verder uit of dat wat je er beide van vindt, om dit uiteindelijk op hetzelfde niveau te krijgen. En als dat lukt geef je er een vorm en betekenis aan. Zodra iets betekenis heeft, ontstaat vanzelf het bestaan van iets.

Het ontstaan van het bestaan

En zo werkt het eigenlijk met alles. Je kijkt, hoort, proeft… met andere woorden: je neemt dingen waar. Wat je ziet geef je een vorm en betekenis. En daarmee creëer je een bestaan. Veel dingen in ons leven hebben door de tijd heen al een zekere vorm en betekenis gekregen. Dus ook een bestaan. Denk weer even aan die pen. We zien het object, dat is ontstaan uit grondstoffen. Met de tijd heeft de pen een vorm gekregen (vaak langwerpig) en een betekenis (het is een middel om mee te schrijven). Het bestaan van de pen is dat het ons nu perfect dient voor het opschrijven van belangrijke en minder belangrijke notities. De pen heeft hiermee ook een doel.

Blog gaat verder onder de foto.

Van bestaan naar zelfliefde

Dat klinkt allemaal uitgebreid om iets simpels als een pen te beschrijven. Toch zit in dat hele proces van waarnemen, herkennen en erkennen, het accepteren, het een betekenis en daarmee een bestaan geven van de pen een vergelijkbaar proces dat geldt voor onszelf. In het bijzonder onze eigen ik, ons ego. En dat proces, of eigenlijk de vertaling van de pen op onszelf, heet zelfliefde.

Zelf blind geweest voor zelfliefde

Zelfliefde is iets wat ik pas een klein jaartje geleden écht heb ontdekt. De signalen om zelfliefde te ervaren heb ik, met terugwerkende kracht observerend, heel vaak gehad. Ik mocht wel wat vaker aan mijzelf denken, mijzelf binnen mijn omgeving meer naar voren schuiven, nee zeggen tegen anderen als het vooral mij energie kost, enzovoorts. Heel vaak ben ik er op gewezen en vaak nog eens door de mensen die het meest dichtbij mij stonden.

Een reflectie waard

Het drong me pas echt door tijdens mijn eerste reis naar Thailand in het najaar van 2024. Ik vierde daar het huwelijk van mijn neefje en had vervolgens drie weken voor mijzelf ingeruimd. Ik daarvoor net een break-up meegemaakt en wilde de onverwachte ruimte aan tijd benutten voor reflectie. Die reflecties waren weliswaar al eerder ingezet; ze kregen juist nu ik tijd voor mij alleen had, meer ruimte om mij te voorzien van bestaande en nieuwe inzichten.

Het was in deze fase dat het kwartje viel. Het was me nu al een paar keer niet gelukt om de liefdevolle relaties vol te houden tot de dood ons zou scheiden. Hoewel ik gaandeweg al had ontdekt dat ik zelf nog wel wat te leren had, was de zoektocht vooral wát dat dan precies was.

Jezelf minder waard vinden dan anderen

Het bleek vooral mijzelf meer op één zetten. Mijn leven lang diende ik de hele wereld om mijn eigenwaarde daaraan op te hangen. Het is zeker geen slechte eigenschap, toch was het wel heel interessant om te ontdekken wáárom ik dat doe. Soms heb ik hele goede ideeën, al smoren die in de kiem, omdat ze bij mij vaak ideeën blijven. Ondertussen rende ik heel hard voor de ander. Of dat nu een werkgever is, een sportvereniging, een vriendengroep, een sociaal maatschappelijk evenement… alles was altijd belangrijk dan ik zelf.

Blog gaat verder onder de foto.

Hoe die vork in de steel zit, vertel ik nog weleens in een ander blog. Het zal ongetwijfeld heel herkenbaar zijn voor anderen. Waar het vooral steeds op neerkomt is dat ik niet toe kom aan mijn eigen initiatieven, omdat ik mijzelf minder waard vond – en soms nog vind – dan al het andere. Oké, een klein inkijkje waar dat vandaan komt: als kind van een vader uit Nederlands-Indië leer je altijd eerst je omgeving te bedienen en dan pas jezelf. Het is me met de rijstepaplepel ingegoten om vooral jezelf niet op de eerste plek te zetten.

Geconditioneerde patronen

En ik heb dat gedrag ook altijd verdedigd, om mogelijk niet toe te hoeven geven aan een andere trauma, namelijk de angst om te falen. Ik ben altijd gewaarschuwd geweest voor het onbekende. Als kind van ‘generatie zekerheid en voorzichtig’ was het altijd beter om de gebaande te belopen. Vasthouden aan wat je kent. Niet de horizon opzoeken, omdat je niet kunt zien wat erachter zit. Terwijl in mijn bloed avontuur stroomt, bleek ik al die tijd te weinig naar mijn intrinsieke gevoel te luisteren om die stroom écht te laten vloeien. Bang voor het onbekende, angst om te falen. Waar dat vandaag komt lees je in een eerdere blog.

Mijzelf op één zetten

Zoals ik al schreef: in Thailand viel het kwartje. Het kwartje van zelfliefde. En het gebrek daaraan. Ik ben het toch verdorie waard? En ik mag mijzelf dit toch ook gewoon geven? Het antwoord was simpel: ‘ja, dat mag ik’. Ik geloof mijzelf op dat moment ook meteen. Ik beloofde daarom om beter voor mijzelf te zorgen. Mijzelf op één te zetten. Een prachtig advies dat ik altijd aan anderen geef, zonder het op mijzelf toe te passen. Dit keer niet.

Belofte aan mijzelf

Na een serie van diepe dalen, zag ik eindelijk dat stukje licht en maakte ik een mantra voor mijzelf: ik beloof om te werken aan mijn persoonlijk ontwikkeling: te dealen met mijn geconditioneerde patronen en belemmerende overtuigingen. Ik beloof mijzelf om te leven vanuit zelfzorg, zelfliefde en zelfvertrouwen. Ik beloof mijzelf om mijn eigen toekomst vorm te geven. En ik beloof mijzelf een nieuwe weg naar mijn geluk.

Blog gaat verder onder de foto.

Van belofte naar haalbare doelen

Hoe logisch dit ook voor iemand kan klinken, het heeft 48 jaar geduurd op deze mantra voor mijzelf op orde te hebben én er naar te handelen. En heeft het mij geen windeieren gelegd. Behalve de mantra stelde ik een aantal doelen voor mijzelf op. Dit keer niet ‘think big’ zoals ik van de Michael Pylarczyk-types hoorde. Die waren op dat punt in mijn leven gedoemd om te falen, omdat ik bang was voor de uitkomst van die grote dingen. Dit keer deed ik het simpeler: kleine, concrete en relatief behapbare doelen, die passen op het punt waar ik sta in mijn leven.

Mijn betekenis en mijn bestaan

Het stellen van doelen is een fascinerend proces voor mij geweest. Daarover de volgende keer meer. Voor nu wil ik vooral delen dat op het moment dat ik koos voor mijzelf, ik voor het eerst zag wie ik was. Op dat moment keek ik mezelf in de figuurlijke spiegel aan, nam mijzelf waar, erkende mijn aanwezigheid met heel mijn zijn en al mijn talenten in het hier en nu, ik accepteerde wie en wat ik zag, gaf mijzelf betekenis en daarmee ga ik mijzelf ook een bestaan.  Met alle zelfliefde en energie die nu door mijn hart en door mijn lijf voel stromen, durf ik in elk geval te concluderen wie ik nu ben.

Ik ben de pen.

Lees ook:

Een chaotisch 2024 vol verdriet, geluk, reflectie en groei(pijn)